Belgique (Flandre occidentale) Kortrijk (8500)

Conflits commémorés
  • 1914-18
  • 1939-45
  • Monument communal
informations déposées par Casier Micheline et mises à jour par Martine Aubry dernière mise à jour le 15/03/2019

Description du monument

Caractéristiques

  • Structure
    • Mur
  • Autres éléments
    • Plaques/Pied monument
  • Représentations animalières
    • Lion(s)
  • Types de sculpture
    • Bas-relief
  • Représentations féminines
    • Femme accompagnée
      • Femme agenouillée avec enfant
  • Représentations - Soldats
    • Soldats morts
      • Poilu mort
    • Bustes
      • Buste Roi Albert 1er (B)
  • Ornementation militaire - Armes
    • Scènes de guerre
Comme un tryptique, le monument contient trois bas-reliefs.
À gauche, des scènes de guerre.
À droite, un soldat mort, salué en héros par sa femme et son enfant. La sculpture au milieu représente le roi Albert I.
Deux pierres commémoratives ont été ajouté en 2006 pour les victimes de 1940-1945.
Sur le mur commémoratif derrière le beffroi, une plaque en marbre avec l’effigie du roi Albert Ier entouré de deux bas-reliefs en bronze. Une scène d'adieu est proposée sur la plaque de gauche. La femme sur le panneau de droite représente la «Ville de Courtrai», qui rend hommage à une personne décédée. Un lion rugissant en pierre d’Euville se trouve devant le mur ainsi qu’une pierre commémorative pour la guerre 1940-1945.

Matériaux

pierre d'Euville pour le lion
marbre pour l'effigie du roi Albert Ier
bronze pour les deux bas-reliefs

Economie

Commentaires (économie)
Devreese a réalisé les bas-reliefs en bronze pour 50 000 francs, le lion en pierre d’Euville pour 22 000 francs et la plaque en marbre d’Albert Ier pour 3 000 francs.
La somme totale pour le monument s’élevait à environ 145 000 francs belges.
https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoed/node/dibe_relict.59642/teksten/teksten/tonen

Inscriptions présentes sur le monument

DE STAD KORTRYK AAN HARE ZONEN 1914-1918
"Ik betrouw op onze toekomst: een land dat zich verdedigt dwingt ieders eerbied af; dat land gaat nooit ten onder" Albert, 4 oogst 1914
[J'ai foi dans nos destinées : un pays qui se défend s'impose au respect de tous, ce pays ne périt pas. Albert, 4 août 1914.]
Wij herdenken alle slachtoffers die in 1940-1945 vielen bij militaire acties, verzetsdaden en bombardementen.
Wij herinneren ons de vluchtelingen, de ontberingen, de angst, de verwoestingen, de deportaties, de uitroeiingskampen en de verplichte tewerkstelling. Wij koesteren de vrede en de vrijheid.
Inscription sous l’effigie en marbre du roi Albert Ier
IK BETROUW OP ONZE TOEKOMST
EEN LAND DAT ZICH VERDEDIGT
DWINGT IEDERS EERBIED AF
DAT LAND GAAT NIET TEN ONDER / ALBERT 4 OOGST 1914

J'ai foi dans nos destinées : un pays qui se défend s'impose au respect de tous, ce pays ne périt pas. Albert, 4 août 1914.

Signatures sur les bas-reliefs en bronze :
Fonderie Natle des Bronzes, St. Gilles-Bruxelles
G. De Vreese
sur la plaque en marbre :
G. De Vreese
Sur la pierre commémorative :
AAN DE MILITAIRE, POLITIEKE EN BURGERLYKE SLACHTOFFERS VAN DEN OORLOG 1940-1945

Les morts

Soldaten
ACCARIN J.A.
AERNOUDT J.F.
BAEKELANT A.J.
BALCAEN L.F.
BAUDAER C.C.
BAUWENS C.P.
BEKAERT J.C.
BEKAERT O.E.
BENOODT J.A.
BOGAERT F.H.
BROUCKE C.E.
BYTTEDIER R.T.
CALEWAERT A.M.
CALIS C.A.
CALLEMEYN V.C.
CASIER V.R.
CAVEYE A.C.
CLAERHOUT A.A.
CLAERHOUT R.J.
CLARISSE G.L.
COMBES W.M.
CORSELIS T.J.
COURTIN P.A.
COUCKE M.A.
DEBACKER C.J.
DEBAES J.E.

DEBEER C.A.
DEBELS H.A.
DE CALUWE V.D.
DE CLERCK E.C.
DECOCK R.
DECRAENE C.P.
DEGRYSE C.F.
DEJAEGERE O.J.
DEJAEGHERE M.P.
DELAERE C.J.
DELAHOUTRE M.L.
DELRUE A.J.
DELRUE G.P.
DELRUE C.L.
DELRUE L.L.
DELVA J.
DEMAIRE M.C.
DEMEULEMEESTER I.A.
DEMEULENAERE R.J.
DEMEYERE A.A.
DENEVE A.J.
DEPOORTERE P.A.
DEPREZ H.J.
DEROUBAIX J.H.
DERYCKE E.G.
DESMET J.A.
DESMETZ A.H.
DETAVERNIER E.

DEVAERE A.O.

DEWEIRDT A.A.
DHERT J.A.
D’HOOGHE P.
DON’T J.H.
DRIESSENS C.H.
DROOGENBROODT C.C.
DUBLIOUY R.A.
DUBOIS C.P.
DUCARDYN F.J.
DRUWE C.L.
ECELS J.C.
FEYS E.G.
FREMAULT C.C.
GADEYNE G.J.
GLABEKE J.
GOETHALS J.V.
GROENWEGHE C.J.
HAVERBEKE M.P.
HOCEDEZ C.J.
HOLVOET E.T.
HOLVOET G.A.
HOLVOET C.A.
HOUTTEMAN J.
ICKX A.
JACQUES L.
KEPPENS C.E.
KLEYNTJENS J.H.

LANNOY M.A.
LEBON R.J.
LEFEBURE A.
LEFEVERE H.L.
LEFEVRE A.C.
LEPEER J.F.
LEPERE C.H.
LIEVENS A.J.
LONCKE M.V.
LUST E.E.
MAELFAIT F.
MAELFAIT H.J.
MAERTENS A.
MAERTENS C.
MAERTENS G.
MAES J.D.
MALFAIT A.T.
MARCA C.E.
MESSIAEN R.R.
MILLECAM L.
MOERMAN CL.L.
MOLLY C.
MORTIER M.A.
MULDERS P.
NIEUWENHUYS
NOLLET R.C.
NUYTTEN M.J.
ONRE V.G.

OSTYN L.C.
PARAIN R.C.
PARMENTIER A.C.
PETTELOOT A.J.
PIERLOOT G.C.
PIETERS A.L.
PIRON R.F.
POUBLON T.J.
POULLET A.J.
REYNAERT O.J.
RICOLE M.R.
ROGIER A.J.
RONSE M.C.
RYCKOORT H.E.
RYCKOORT H.G.
SAVERYS C.P.
SCHOUTETENS G.C.H.
SERVAIS E.R.
SEYS C.R.
SPIESSENS B.A.
SPRIET C.V.
STILLATUS M.F.
SYOEN J.M.
SWIGGERS F.G.
TANGRE M.J.
TERRIE G.M.
VACQUIER G.M.
VANACKER J.J.

VANBOSSELE M.C.
VANDAELE J.J.
VANDAMME F.A.
VANDEKERKHOVE A.C.
VANDENBERGHE A.J.
VANDENBROUCKE A.A.
VANDENBROUCKE L.A.
VANDENDRIESSCHE J.A.
VANDENDRIESSCHE R.D.
VANDEPUTTE H.E.
VANDESTEENE E.F.
VANDEVELDE A.V.
VANDENVENNEJ.L.
VANDPPLAEGHE J.M.
VANDORPE J.P.
VANGHELUWE J.A.
VANHAVERBEKE E.J.
VANHEE J.L.
VANHEGHE J.F.
VANHERPE CJ.
VANHOLEN C.L.
VANHOLLEBEKE E.J.
VANHOUTTE R.A.
VANKEERSBILCK A.C.
VANKERKHOVE A.J.
VANLAERE E.O.
VANLAERE M.E.
VANLANDUYT A.C.

VANLERBERGHE A.
VANNESTE A.P.
VANNESTE C.C.
VANNESTE J.J.
VANNIEUWENHOVE A.C.
VANNIEUWENHUYZE L.J.
VANWYNSBERGHE O.J.
VERCAIGNIE J.A.
VERCRUYSSE J.P.
VERCRUYSSE J.H.
VERHAEST A.J.
VERHELLE R.J.
VERMEULEN A.J.
VERSCHEURE H.G.
VERVAECKE A.T.
WALLAYS E.A.
WYMELBEKE J.B.
----
Gefusilleerden (fusillés)
COIGNE A.L.
DECABOOTER M.P.
COEDHUYS T.A.
HOFMAN N.A.
VANDEVELDE C.J.
VANGHELUWE A.E.
-----

Weggevoerden (déportés)
AMEYE A.H.
BAERT F.
BAUWENS C.J.
BOURGOIS S.H.
BREYE A.R.
CAULIER C.C.
COENE A.C.
COIGNE C.P.
COSAERT C.
CHRISTIAENS A.C.
CREUPELANDT J.P.
DELAERE R.A.
DEBAERMAKER C.H.
DEBAERMAKER C.J.
DEBELS O.R.
DECLERCQ A.
DEGRYSE S.A.
DELBAERE A.
D’HESPEEL R.
FAVERE I.C.
ISERBYT A.G.
NEYRINCK L.C.A.
SEYSE S.J.L.
STOCK J.E.
STRUYVE P.A.
VANDAMME J.
VANDENBERGHE C.
VANDENBROUCKE A.C.
VANDEWEEGE M.A.
VANWYNSBERGHE C.F.
VERGOTE L.P.

Gesneuvelde militairen 1940-145 (soldats tombés)
KAREL ACKE
RAYMOND BAERT
HERMAN BAUWENS
DANIEL BRABANT
GUSTAVE BRAEM
ARMAND CARBONNE
ROGER CARETTE
ANDRE DEBEVERE
ALBERT DECOCK
ADRIAAN DEKEERSGIETER
ERNEST DELAHOUSSE
ALFONS DELORGE
STEFAAN DEMEERE

ALFONS DEMUYNCK
ANDRE DEPREZ
GUSTAVE DERVAUX
MARCEL DERYCKE
LEOPOLD D’HAENE
REGINALD DUVIVIER
OMER GOUSSAERT
ALBERT HOCHEDEZ
MARCEL HOLVOET
RAYMOND HOLVOET
ALBERT HOUTEKIET
MARCEL LEFEBVRE
URBAIN LUST
RICHARD MAELFAIT
ELISEUS MELSENS
JAN MELSENS
NOE MOREAU
EUGENE PICAVET
JACQUES PICQUART
GERMAIN RANSON
EMILE ROBECYN
RENE SEYNAEVE
GEORGES TANGHE
ADELIN THIRY
IVAN VAN MASSENHOVE
JEAN-NOEL VANDAELE
EDOUARD VANDELEENE
ABEL VANDENBERGHE
JOZEF VANDENBERGHE
ADRIAAN VANDENDRIESSCHE
JEROOM VANDEPUTTE
JULES VANDESONNEVILLE
ALBERT VANDEWIELE
EMIEL VANHAVERBEKE
MAURICE VERCAMER
JOSEPH VERHAEGHE
ROGER VERHEECKE
ANDRE VLIEGHE
MICHEL VLIEGHE

 

Historique du monument

  • 1923
  • Inauguration 15/07/1923
    Le monument a été inauguré le 15 juillet 1923 par le prince Léopold (futur roi Léopold III)
    https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoed/node/dibe_relict.59642/teksten/teksten/tonen
  • 2006
  • Adjudications 10/08/2006
    Source : http://kortrijklinksbekeken.skynetblogs.be/archive/2006/06/09/een-nieuw-monument-voor-de-oorlogsslac

    Op 15 juli 1923 knipte de toenmalige kroonprins Leopold aan de achterkant van de Halletoren op de Kortrijkse Grote Markt het lint door van het oorlogsmonument ter ere van de ...

    Lire la suite
    Adjudications 10/08/2006

    Op 15 juli 1923 knipte de toenmalige kroonprins Leopold aan de achterkant van de Halletoren op de Kortrijkse Grote Markt het lint door van het oorlogsmonument ter ere van de gesneuvelden in de Eerste Wereldoorlog. Het monument kreeg na de Tweede Wereldoorlog een aanvulling. Op 10 september 2006 wordt de jaarlijkse herdenking van de oorlogsslachtoffers grootser aangepakt dan in de voorbije jaren. Om die "Bevrijdingsfeesten" luister bij te zetten komt op het plantsoen van het oorlogsmonument een nieuw tweedelig kunstwerk. Dat beslist de gemeenteraad volgende maandag.

    De traditionele herdenkingsplechtigheid op 10 september wordt dit jaar uitgebouwd tot ware 'Bevrijdingsfeesten', waarop onder meer de scholen worden uitgenodigd. Drommen toeschouwers worden verwacht voor de 'static show' met legervoertuigen, van 10 tot 17 uur. En zoals gezegd wordt er een nieuw gedenkteken ingewijd. Bij de vaderlandslievende verenigingen bestond al langer de vraag naar een opwaardering van het nogal bescheiden oorlogsmonument.

    Met positieve adviezen van die vaderlandse verenigingen (16 mei jl.) en van het Adviescomité Sculpturen in de Stad (24 mei jl.) presenteert het stadsbestuur aan de gemeenteraad een ontwerp van sculptuur van de kunstenaar Geoffroy de Montpellier d'Annevoie (Tielt). In het plantsoen plaatst hij twee steenblokken in zwarte Afrikaanse graniet. De stenen worden bewerkt met een brander. Op de vlakken waar inscripties moeten komen, wordt de steen gepoleist. De linkse steen is 70 op 70 cm met een hoogte van 90 cm. De rechtse steen is 90 bij 55 cm en 70 cm hoog.

    Uitroeiingskampen

    In de linkse steen komen de namen van de gesneuvelden van de Tweede Wereldoorlog. Op de rechtse steen komt de tekst: "Wij herdenken alle slachtoffers die in 1940-1945 vielen bij militaire acties, verzetsdaden en bombardementen. Wij herinneren ons de vluchtelingen, de ontberingen, de angst, de verwoestingen, de deportaties en de verplichte tewerkstelling. Wij koesteren de vrede en de vrijheid. Kortrijk, 10 september 2006".

    Persoonlijk vind ik dat een zeer zinvolle tekst, die uitblinkt door zijn beknopte veelzeggendheid. Alleen mis ik er het woord "uitroeiingskampen" in. Sommigen werden niet zomaar gedeporteerd door de Nazi-bezetter, maar afgevoerd in het kader van een systematisch georganiseerd moordbeleid ten opzichte van bepaalde bevolkingsgroepen (joden, zigeuners, homoseksuelen, en andere). Ook dat afschuwelijk aspect mag niet vergeten geraken.

    Ik vind het prima dat de tekst ook herinnert aan het "friendly fire", de verwoestende bombardementen van de geallieerden op het einde van de Tweede Wereldoorlog.

    De offerte van de kunstenaar bedraagt 22.500 euro, 6% BTW incluis. Dat bedrag zal ingeschreven moeten worden bij de tweede begrotingswijziging, want bij de opmaak van de oorspronkelijke begroting bestond het project nog niet.

    De bestaande ronde liggende gedenksteen op het plantsoen wordt opgeknapt. In bronzen letters staat er volgende tekst op: "Aan de militaire, politieke en burgerlijke slachtoffers van de oorlog 1940-1945". Verschillende letters zijn er echter door onverlaten afgeprutst. Eventjes dacht men eraan die steen te verwijderen wegens dubbel gebruik met het nieuwe kunstwerk. Maar de Erfgoedcel van de stad zou dat historisch zonde vinden. Hij past in de context en is een getuigenis van de tijd waarin hij geplaatst werd. De stijl van de letters is bijvoorbeeld typisch voor de veertiger jaren.

    Vroeger werd het plantsoen afgesloten met een poortje. Men heeft dat poortje verwijderd om het monument toegankelijker te maken. De vaderlandslievende verenigingen vragen om het plantsoen weer symbolisch af te sluiten, om vandalisme en oneerbiedig bezoek van bijvoorbeeld hondjes te vermijden.